12

Δικαίωμα της εξατομικευμένης θεραπείας

Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να λαμβάνει διαγνωστικές ή θεραπευτικές υπηρεσίες προσαρμοσμένες έτσι ώστε να ταιριάζουν όσο το δυνατόν περισσότερο στις προσωπικές του ανάγκες.


Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εγγυώνται, για το σκοπό αυτό, ευέλικτα προγράμματα, προσανατολισμένα όσο το δυνατόν περισσότερο στο άτομο, φροντίζοντας να μην υπερισχύουν τα κριτήρια της οικονομικής βιωσιμότητας έναντι του δικαιώματος στην υγειονομική περίθαλψη.

Η εξατομικευμένη θεραπεία θα είναι το μέλλον της ιατρικής επιστήμης.

 Με βάση αυτή δεν εφαρμόζεται η ίδια θεραπευτική προσέγγιση σε όλους τους ασθενείς που πάσχουν από την ίδια ασθένεια, αλλά διαμορφώνεται με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενούς. Οι εξελίξεις της τεχνολογίας στο πεδίο της διάγνωσης και της θεραπείας δημιουργούν νέα, αποτελεσματικά εργαλεία για την καταπολέμηση ασθενειών όπως ο καρκίνος, που αυξάνουν το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής του ασθενούς, με μικρότερες παρενέργειες. 

Η έννοια όμως της κατάλληλης θεραπείας για το κατάλληλο άτομο την κατάλληλη στιγμή δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες για συγκεκριμένες ασθένειες, αλλά αφορά κάθε ασθενή και πρέπει να είναι ολιστική και να λαμβάνει υπόψιν τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του κάθε ατόμου. Ο ιατρός πρέπει να λαμβάνει υπόψιν το ιστορικό και την κλινική εξέταση, αλλά και την προσωπικότητα και τις ιδιαίτερες ανάγκες του ασθενούς προκειμένου να οικοδομηθεί σχέση εμπιστοσύνης, η οποία θα καταλήξει στο σχεδιασμό μιας όσο το δυνατόν πιο επιτυχούς θεραπευτικής στρατηγικής. Το ζητούμενο αυτό καθίσταται ακόμα πιο επιτακτικό για ασθενείς που ανήκουν σε θεραπευτικές κατηγορίες με ιδιαιτερότητες ή δυσχέρειες στη διάγνωση όπως οι σπάνιοι ασθενείς και οι πάσχοντες από ψυχικά νοσήματα. Για την επίτευξη των ανωτέρω συχνά απαιτείται διεπιστημονική προσέγγιση από ομάδες επιστημόνων όπως το ογκολογικό συμβούλιο ή η διεπιστημονική ομάδα παροχής εξειδικευμένης ανακουφιστικής φροντίδας.

Το δικαίωμα στην εξατομικευμένη θεραπεία απορρέει τόσο από το άρθρο 47 παρ. 1 του Ν. 2071/1992 που προβλέπει ότι ο ασθενής  έχει  το  δικαίωμα  προσεγγίσεως  στις υπηρεσίες του   νοσοκομείου, τις πλέον κατάλληλες για τη φύση της ασθενείας του, όσο και από το άρθρο 4 της υπ’ αριθμ. 10976/10.02.2017 Υπουργικής Απόφασης που αναγνωρίζει το δικαίωμα παροχής υπηρεσιών με επίκεντρο τον ασθενή και τις ανάγκες του.

Στο πεδίο της αντιμετώπισης του καρκίνου, όπου αποτελεί την αιχμή των εξελίξεων στον τομέα της εξατομικευμένης θεραπείας, προβλέπεται η αποζημίωση ορισμένων βιοδεικτών και γονιδιακών εξετάσεων που είναι αναγκαία για το σχεδιασμό και τη χορήγηση θεραπειών όπως η ανοσοθεραπεία.

Αν για τη θεραπεία ενός ασθενούς απαιτείται κάποιο φάρμακο που δεν κυκλοφορεί στην Ελλάδα, προβλέπεται ειδική διαδικασία πρώιμης πρόσβασης μέσω ΕΟΦ και ΙΦΕΤ για την εισαγωγή τους και τη χορήγηση τους.

Με τον νόμο 4461/2017 δημιουργήθηκαν τομεακές επιστημονικές επιτροπές ψυχικής υγείας που μεταξύ άλλων προάγουν την ψυχική υγεία του πληθυσμού βάση της αρχής της εξατομικευμένης θεραπείας, καθώς και τα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης σπάνιων και περίπλοκων νοσημάτων με στόχο α) τη σωστή διαχείριση ασθενών που πάσχουν από σπάνια νοσήματα ή πολύπλοκες νόσους ή παθήσεις χαμηλού επιπολασμού, την παροχή εξειδικευμένων οδηγιών και την εφαρμογή καλών πρακτικών στη διάγνωση και φροντίδα των ασθενών, β) την ενίσχυση και βελτίωση της πρόληψης, της διάγνωσης και της παροχής υγειονομικής περίθαλψης υψηλής ποιότητας, προσβάσιμης για όλους τους ασθενείς που πάσχουν από ασθένεια για την οποία απαιτείται ιδιαίτερη συγκέντρωση ειδικών γνώσεων σε τομείς της ιατρικής όπου σπανίζει η εμπειρογνωμοσύνη, γ) τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε πολυεπιστημονικές ομάδες επαγγελματιών υγείας, οι οποίες δύνανται να καλύψουν τις διαφορετικές πτυχές του προβλήματος υγείας τους,

Σχετική Νομοθεσία

  • Άρθρο 47 παρ. 1 Ν. 2071/1992: Τα δικαιώματα του Νοσοκομειακού Ασθενούς
  • Αρθρο 4. Παρ. 1 Περ. γ, υπ’ αριθμ. 10976/10.02.2017 Υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 662/Β/02.03.2017): Δικαιώματα ληπτών/ληπτριών υπηρεσιών υγείας.
  • Υπουργική Απόφαση 49516/2014 – ΦΕΚ 1511/Β/6-6-2014: Διατάξεις Συνταγογράφησης και Αποζημίωσης Ογκολογικών Φαρμάκων (βιοδείκτες)
  • Κοινή Υπουργική Απόφαση Γ2(δ)/οικ.61919/10.08.2018 (ΦΕΚ Β ́3969): ενσωμάτωση στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης των διαγνωστικών εξετάσεων «Έλεγχος παρουσίας μεταλλάξεων γονιδίων BRCA 1,2», στην Κατηγορία: «Γενετικές Εξετάσεις Κληρονομούμενου Καρκίνου».
  • Άρθρο 29 παρ. 2 Ν. .1316/1983: Εισαγωγή μη εγκεκριμένων αλλοδαπών φαρμάκων
  • Άρθρο 264 Ν. 4512/2018: Θεραπεία με φάρμακα που δεν κυκλοφορούν στην Ελλάδα και φάρμακα υψηλού κόστους ειδικών παθήσεων
  • Άρθρο 265 Ν. 4512/2018: Σύστημα ηλεκτρονικής προέγκρισης
  • Άρθρο 135 Ν. 4052/2012: Διατομεακή περίθαλψη ασθενών με Καρκίνο-Ογκολογικά Συμβούλια
  • Άρθρο 3 Ν. 5007/2022 διεπιστημονική ομάδα παροχής εξειδικευμένης ανακουφιστικής φροντίδας.
  • Νόμος 4461/2017: Τομεακές επιστημονικές επιτροπές ψυχικής υγείας / κέντρα εμπειρογνωμοσύνης σπάνιων και περίπλοκων νοσημάτων
  • Κοινή Υπουργική Απόφαση Γ2(δ)/οικ.38335/30.06.2022 (ΦΕΚ 3598/Β/03.07.2022): Κοστολόγηση της ιατρικής εξέτασης «Oncotype DX Prostate» για τον πρώιμο καρκίνο του προστάτη.
  • Κοινή Υπουργική Απόφαση Γ2(δ)/20242/18.03.2019 (ΦΕΚ 950/Β/20.03.2019:Κοστολόγηση της δοκιμασίας «MammaPrint».
  • ΦΕΚ 3969/Β/12.09.2018: Αριθμ. Γ2(δ)/οικ. 61918/10.08.2018 Κοινή Υπουργική Απόφαση: Κοστολόγηση της δοκιμασίας «Oncotype DX και Αριθμ. Γ2(δ)/οικ.61919/10.08.2018 Κοινή Υπουργική Απόφαση : Κοστολόγηση ογκολογικών βιοδεικτών
  • Κοινή Υπουργική Απόφαση Γ2(δ)/οικ.82910/30.10.2018 (ΦΕΚ4868/Β/31.10.2018): Κοστολόγηση της εξέτασης «EndoPredict»